Sztuka wchodzi na szpitalne oddziały w Bielsku-Białej. Ruszył pionierski projekt w BCO

Ponad 100 wydarzeń artystycznych, kilkunastu lokalnych twórców i pacjenci, którzy zamiast szpitalnej rutyny mogą doświadczyć koncertów, warsztatów i spotkań literackich. Tak w skrócie wygląda projekt „Spotkania z kulturą”, który od lipca realizowany jest w Beskidzkim Centrum Onkologii – Szpitalu Miejskim w Bielsku-Białej. To jeden z pierwszych w Polsce programów, który wprowadza sztukę bezpośrednio na oddziały szpitalne, traktując kulturę jako element wspierający leczenie.

Dlaczego sztuka na oddziale? Odpowiedź daje WHO

Choroba to nie tylko ból i leczenie, ale także ogromny stres, który często prowadzi do izolacji społecznej i depresji. Te z kolei potrafią spowolnić proces zdrowienia. Dlatego właśnie działania artystyczne – jak wskazuje raport Światowej Organizacji Zdrowia z 2019 roku – mają realny wpływ na kondycję psychiczną i fizyczną pacjentów. Zmniejszają poczucie osamotnienia, poprawiają samopoczucie i wspierają powrót do zdrowia.

Problem w tym, że osoby hospitalizowane rzadko mają możliwość aktywnego uczestniczenia w życiu kulturalnym. Sale szpitalne to nie teatry ani galerie. Projekt „Spotkania z kulturą” wychodzi temu naprzeciw – przenosi sztukę tam, gdzie zwykle jest niedostępna, czyli bezpośrednio na oddziały. Dzięki temu pacjenci nie muszą wybierać między leczeniem a kontaktem z kulturą – oba te światy mogą się teraz przenikać.

Kto może wziąć udział i co dokładnie się wydarzy?

Zajęcia skierowane są do dorosłych pacjentów przebywających na oddziałach: onkologicznym, kardiologicznym, gastroenterologicznym, chirurgicznym oraz w zakładzie radioterapii. W programie uwzględniono także osoby objęte opieką paliatywną. To właśnie one – często najbardziej osamotnione i wycofane – mogą skorzystać na kontakcie ze sztuką.

W ofercie znalazły się kameralne koncerty, warsztaty plastyczne, fotograficzne i literackie oraz zajęcia ruchowo-oddechowe. W ich organizację zaangażowano kilkunastu lokalnych artystów i artystek, których wspierają wolontariusze. Zajęcia prowadzone są w małych grupach, a tempo i metody pracy są na bieżąco konsultowane z personelem szpitala. Pacjenci mogą uczestniczyć w spotkaniach tak długo, jak pozwalają im na to siły, i przerwać udział w dowolnym momencie. Nie trzeba mieć żadnego doświadczenia – warsztaty opierają się na zasadzie: „Nie musisz być dobry w sztuce, żeby sztuka była dobra dla Ciebie”.

„Pacjent w centrum uwagi” – to coś więcej niż leczenie

Za projektem stoi nie tylko chęć umilenia czasu w szpitalu, ale głębsza filozofia. Beskidzkie Centrum Onkologii stawia na podejście, w którym pacjent jest postrzegany jako człowiek, a nie tylko osoba chora. Kultura i sztuka mają być mostem łączącym te dwa światy.

Beskidzkie Centrum Onkologii stawia na to, by pacjent był w centrum naszej uwagi nie tylko jako osoba chora, ale jako człowiek. Projekt Spotkania z kulturą wpisuje się w to podejście. Wierzymy, że obecność kultury i sztuki na oddziałach dobrze wpłynie na samopoczucie pacjentów i atmosferę leczenia.

Elżbieta Popielska, zastępczyni dyrektora ds. organizacji, rozwoju i funduszy zewnętrznych Beskidzkiego Centrum Onkologii

Pierwsze tygodnie projektu pokazują, że to działa. Pacjenci odkrywają nowe pasje, a ich myśli choć na chwilę odrywają się od choroby. Koncerty dają im okazję do relaksu, a spotkania literackie stają się pretekstem do rozmów o tym, co w życiu daje radość.

Jak pokazały pierwsze tygodnie projektu, dzięki zajęciom pacjenci odkrywają nowe pasje i choć na chwilę odwracają myśli od choroby, kierują je ku czemuś pięknemu, co daje wytchnienie.

Edyta Ruta, koordynatorka projektu z Fundacji Pasmo

Edukacja i badania – projekt, który może zmienić polskie szpitale

„Spotkania z kulturą” to nie tylko cykl wydarzeń, ale także projekt badawczy. Organizatorzy zbierają informacje zwrotne od pacjentów, personelu i zespołu artystycznego. Dzięki temu będą mogli wyłonić najskuteczniejsze metody pracy i opracować model, który później będzie można wdrażać w innych szpitalach w Polsce. To ważny krok w stronę humanizacji medycyny i leczenia, które uwzględnia nie tylko ciało, ale i ducha.

Projekt jest realizowany przez Fundację Pasmo – Instytut Odporności Społecznej, która działa na styku kultury, zdrowia i polityki społecznej. Fundacja jest członkiem Platformy Innowacji w Zdrowiu Publicznym WHO i reprezentuje Polskę w europejskiej sieci CultureAndHealth. To doświadczenie i międzynarodowe uznanie dają gwarancję, że projekt prowadzony jest na najwyższym poziomie merytorycznym.

Dla lokalnej społeczności to sygnał, że kultura leczy

Dla mieszkańców Bielska-Białej i okolic ten projekt ma szczególne znaczenie. Pokazuje, że szpital to nie tylko miejsce cierpienia, ale także przestrzeń, w której można doświadczyć czegoś pięknego. To także dowód na to, że lokalni artyści i instytucje potrafią współpracować dla dobra pacjentów. W czasach, gdy ochrona zdrowia mierzy się z wieloma wyzwaniami, takie inicjatywy przywracają wiarę w to, że leczenie może być bardziej ludzkie.

Co dalej? Projekt potrwa do października

Spotkania z kulturą będą odbywać się w BCO do października. Przez ten czas pacjenci będą mogli uczestniczyć w kolejnych wydarzeniach, a organizatorzy będą zbierać cenne doświadczenia. Jeśli projekt okaże się sukcesem – a wszystko na to wskazuje – może stać się wzorem dla innych placówek w całej Polsce. To dobra wiadomość nie tylko dla pacjentów, ale dla całego systemu opieki zdrowotnej.

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: Kultura – Interwencje. Edycja 2026. Partnerami projektu są firmy Rekord SI oraz Marbet. Osoby chcące wesprzeć inicjatywę mogą to zrobić indywidualnie poprzez zbiórkę na zrzutka.pl.

Źródło: Fundacja Pasmo – Instytut Odporności Społecznej.