Bielsko-Biała w finale o tytuł Zielonej Stolicy Europy 2028

Bielsko-Biała znalazło się w ścisłym finale konkursu o tytuł Zielonej Stolicy Europy 2028. Ostateczny werdykt zapadnie w październiku br. podczas ceremonii w portugalskim Guimarães, które obecnie pełni funkcję Zielonej Stolicy Europy.

Miasto w europejskiej elicie

Informację o awansie do finału ogłoszono podczas konferencji prasowej 3 lipca w Centrum Edukacji Ekologicznej Ekosynteza w Bielsku-Białej. Spotkanie poświęcono konkursowi European Green Capital Award, organizowanemu przez Komisję Europejską od 2008 roku, a także planom miasta związanym z finałowym etapem rywalizacji.

Konferencję prowadził ogrodnik miejski i inicjator projektu Dariusz Gajny, który przypomniał, że idea wyróżniania najbardziej zielonych europejskich miast narodziła się już w 2006 roku, kiedy wspólnie zainicjowało ją 15 europejskich ośrodków. W tym gronie znalazła się także Warszawa, choć – jak zaznaczono – stolica Polski trzy razy próbowała zdobyć tytuł, nigdy nie docierając do finału.

Dariusz Gajny zwrócił też uwagę na skalę tegorocznego sukcesu Bielska-Białej. Jak podkreślił, w całej historii konkursu finału próbowało sięgnąć 12 polskich miast, w tym m.in. Łódź, Toruń, Bydgoszcz, Warszawa, Wrocław, Gdańsk, Poznań, Katowice i Rzeszów.

To pokazuje obraz i skalę tego sukcesu. Nasz sukces już na tą chwilę jest niewątpliwy, dlatego że - będąc finalistą konkursu o tytuł Zielonej Stolicy Europy - już weszliśmy w tą elitarną sieć zielonych miast Europy, gdzie oczywiście wymieniamy się doświadczeniami, wiedzą po to, aby właśnie mieszkańcom żyło się lepiej. Bo o to w tym wszystkim przede wszystkim chodzi.

Dariusz Gajny, ogrodnik miejski i inicjator projektu

Ocena ekspertów i znaczenie finału

Prezydent Bielska-Białej Jarosław Klimaszewski podkreślił, że samo wejście do finału jest już potwierdzeniem jakości działań podejmowanych w mieście w ostatniej dekadzie. Zaznaczył również, że Bielsko-Biała jest jedynym polskim miastem w tym rozdaniu i drugim w historii, które dotarło tak daleko w konkursie.

W ocenie władz miasta na finał złożyły się konkretne, sprawdzalne dane analizowane przez 7 naukowców z różnych krajów Europy. Komisja brała pod uwagę szeroko rozumianą ekologię, stan środowiska oraz działania na rzecz poprawy jakości życia mieszkańców. Ewentualna nagroda wynosi 600.000 euro, ale – jak zaznaczył prezydent – najważniejsza jest zewnętrzna i obiektywna ocena podejmowanych działań.

Nie informowaliśmy o tym wcześniej, ale postanowiliśmy aplikować o tytuł Zielonej Stolicy Europy. Miło mi dzisiaj poinformować, że przeszliśmy do finału w tej konkurencji. Jesteśmy jedynym w tym rozdaniu miastem z Polski, które się zakwalifikowało, i drugim w historii tego przedsięwzięcia.

Jarosław Klimaszewski, prezydent Bielska-Białej

600.000 euro z ewentualnej nagrody to konkretne środki. Jednak nie chodzi nam o pieniądze, nie chodzi o tytuły, ale o realną, obiektywną, zewnętrzną ocenę, czy działamy w tym obszarze pozytywnie, czy nie. Tu jest jednoznaczny werdykt i trudno z nim dyskutować.

Jarosław Klimaszewski, prezydent Bielska-Białej

Gospodarka odpadami, powietrze i edukacja ekologiczna

Podczas konferencji szczegółowo omówiono obszary, które zwróciły uwagę komisji. Naczelniczka Wydziału Gospodarki Odpadami UM Karolina Miech wskazała, że w mieście w ostatnich latach wyraźnie rozwinęła się selektywna zbiórka odpadów. System przeszedł od modelu opartego na odpadach nieselektywnych i dwóch frakcjach suche-mokre do jednolitego sposobu segregacji, zgodnego z wymogami unijnymi.

Miasto ma już 3 punkty selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, co oznacza, że na jeden punkt przypada około 50 tys. mieszkańców. Do tego dochodzą czerwone pojemniki na elektroodpady, pojemniki na oleje jadalne, mobilne zbiórki elektroodpadów, zbiórki tekstyliów i odzieży oraz możliwość oddawania leków w aptekach. Według urzędu mieszkańcy chętnie korzystają z tych rozwiązań, a efekt widać także w ograniczaniu dzikich wysypisk.

Karolina Miech przekazała również, że w 2025 jedynie 13 proc. odpadów trafiło do składowania, a miasto zbliża się do poziomu 10 proc., który ma obowiązywać dopiero w 2035 roku. Zwróciła też uwagę na wzrost liczby nieruchomości, na których kompostuje się bioodpady – to wzrost o 47 proc. względem ubiegłego roku.

W roku 2025 jedynie 13 proc. odpadów zostało przeznaczonych do składowania, co oznacza, że jesteśmy blisko wymaganego 10 proc., który dopiero nie możemy go przekraczać w 2035 roku. Także naprawdę to są bardzo dobre wyniki.

Karolina Miech, naczelniczka Wydziału Gospodarki Odpadami UM

Z kolei Naczelnik Wydziału Ochrony Środowiska i Energii Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej Przemysław Lubiński wskazał na efekty działań w zakresie ochrony powietrza. Od 2007 roku w mieście zlikwidowano ponad 9 tys. kotów na paliwo stałe, czyli tzw. kopciuchów, z czego 7 tys. przypadło na kadencję obecnego prezydenta. Ważnym elementem poprawy jakości powietrza były także termomodernizacje budynków użyteczności publicznej i obiektów komunalnych.

Sam fakt udziału w finale już jest wielkim wyróżnieniem dla naszego miasta. To dowodzi o tym, że nasze miasto jest przyjazne dla mieszkańców i przede wszystkim rozwija się w sposób równoważony.

Przemysław Lubiński, Naczelnik Wydziału Ochrony Środowiska i Energii Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej

Dlaczego to ważne dla mieszkańców

Stawka tego konkursu wykracza poza prestiżowy tytuł. To przede wszystkim potwierdzenie, że zmiany w gospodarce odpadami, jakości powietrza i edukacji ekologicznej mają bezpośredni wpływ na codzienne życie mieszkańców. Lepsza segregacja, więcej możliwości legalnego pozbywania się odpadów i ograniczanie emisji z indywidualnych źródeł ciepła oznaczają czystsze otoczenie i bardziej uporządkowany system miejski.

Władze miasta podkreślają też znaczenie wspólnego działania urzędu i mieszkańców. To właśnie ich zaangażowanie ma być jednym z powodów, dla których Bielsko-Biała znalazło się w finale. Rozstrzygnięcie zapadnie jesienią, a wtedy okaże się, czy miasto sięgnie po tytuł Zielonej Stolicy Europy 2028.

Na ten moment jedno jest pewne: Bielsko-Biała już należy do grona miast, które Komisja Europejska uznała za wzór zielonej transformacji. Kolejny krok zależy od wyniku październikowej ceremonii w Guimarães.