Zbigniew Preisner
Biografia
Zbigniew Preisner urodził się 20 maja 1955 roku w Bielsko-Białej. W dzieciństwie rodzina przeniosła się do wsi Brzana koło Bobowej, gdzie uczył się grać na gitarze i fortepianie. Był samoukiem, odtwarzał nagrania ze słuchu. W liceum zaczął komponować, nie ukończył jednak szkoły muzycznej. W Bobowej ukończył Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza, a następnie od 1974 roku studiował historię oraz filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
W 1977 rozpoczął współpracę z kabaretem Piwnica pod Baranami w Krakowie. Pod wpływem Zygmunta Koniecznego zaczął pisać muzykę do piosenek artystycznych. Po sukcesach w Piwnicy nawiązał współpracę ze Starym Teatrem w Krakowie, a później przyszły pierwsze kompozycje filmowe. W 1982 roku pracował nad Prognozą pogody razem z Antonim Krauzem, dzięki czemu poznał Krzyszforfa Kieślowskiego. Film Bez końca zapoczątkował stałą współpracę z Kieślowskim. Razem ze scenarzystą Krzysztofem Piesiewiczem stworzyli telewizyjny cykl Dekalog (1988), Podwójne życie Weroniki (1991) oraz trylogię Trzy kolory (1993–1994). W części IX Dekalogu, Trzech kolorach – Niebieskim i Czerwonym, oraz w Podwójnym życiu Weroniki można usłyszeć Elżbietę Towarnicką.
Śmierć Kieślowskiego w 1996 uniemożliwiła realizację ich drugiego tryptyku: Niebo, Czyściec, Piekło. Dwukrotnie część swoich kompozycji do filmów Kieślowskiego Preisner podpisał pseudonimem Van den Budenmayer, nazwiskiem fikcyjnego holenderskiego kompozytora.
Z początkiem lat dziewięćdziesiątych Preisner stał się znany na świecie. W tym okresie skomponował muzykę do filmów różnych reżyserów, m.in. do Domena władzy Johna Irvina, Zabawy w Boga Héctora Babenco, do filmów Agnieszki Holland, do Skazy Louisa Malle’a, do filmu Kiedy mężczyzna kocha kobietę Luisa Mandokiego. W sumie skomponował muzykę do ponad 80 filmów.
W 1994 zdobył Cezara za muzykę do filmu Trzy kolory. Czerwony, w 1995 za kompozycję do filmu Élisa Jeana Beckera. W 1997 otrzymał Srebrnego Niedźwiedzia na 47. MFF w Berlinie za muzykę do Wyspy przy ulicy Ptasiej. Trzykrotnie (1991, 1992, 1993) został uznany za Najwybitniejszego Kompozytora Muzyki Filmowej przez Stowarzyszenie Krytyków Filmowych w Los Angeles. Nominowany był do Złotych Globów w 1992 za Zabawę w Boga i w 1994 za Trzy kolory. Niebieski. W 2016 otrzymał nagrodę Cinema Brazil Grande Prize za muzykę do filmu The History of Eternity. W 2018 na międzynarodowym festiwalu filmowym w Haifie odebrał nagrodę za wybitne zasługi dla muzyki filmowej, a w 2022 nagrodę honorową za osiągnięcia życia podczas międzynarodowego festiwalu w Izmirze.
1 października 1998 w Teatrze Wielkim w Warszawie odbyła się prapremiera Requiem dla mojego przyjaciela. Początkowo miało stanowić narrację do kolejnego scenariusza Piesiewicza, ale po śmierci Kieślowskiego stało się dziełem poświęconym pamięci zmarłego. Wkrótce potem ukazał się album: pierwsza niefilmowa płyta Preisnera. W 1999 roku Preisner napisał 10 łatwych utworów na fortepian, które następnie ukazały się na płycie Leszka Możdżera. W tym samym roku powstał album Moje kolędy na koniec wieku, na którym znalazła się m.in. Kolęda dla nieobecnych z tekstem Szymona Muchy.
W 2001 roku prowadził program Historia muzyki popularnej w radiu RMF FM. W 2006 roku wystąpił z orkiestrą wraz z Davidem Gilmourem w koncercie w Gdańsku; w 2016 roku ponownie wystąpił z orkiestrą NFM we Wrocławiu.
W 2005 roku został odznaczony Złotym Medalem Gloria Artis (wręczony w 2013). Zasiadał w jury sekcji Cinéfondation na 59. MFF w Cannes (2006). Został również Honorowym Obywatelem Bobowej (2023) oraz Bielska-Białej (2024). W 2026 roku uhonorowany Medalem za Odwagę i Mądrość Obywatelską przez Prezydenta Krakowa.