Bielsko-Biała na artystycznym szlaku: 151 twórców w 6. Festiwalu Sztuk Wizualnych

Wystarczy jeden letni wieczór w Bielsku-Białej, by zobaczyć, że sztuka nie jest tu dodatkiem do codzienności, tylko jednym z jej głównych języków. Od 12 czerwca w mieście trwa 6. Bielski Festiwal Sztuk Wizualnych – przegląd, który zebrał prace 151 artystek i artystów z Bielska-Białej oraz obszaru dawnego województwa bielskiego. Tegoroczna edycja przyciągnęła tłumy: zarówno na wernisaże, jak i na wydarzenia towarzyszące, rozpisane na dwa dni otwarcia.

Festiwalowe ekspozycje można oglądać do 2 sierpnia w czterech – a w praktyce sześciu – punktach na mapie miasta. W programie są różne media i różne wrażliwości: od malarstwa i fotografii po instalacje, multimedia i działania performatywne.

Otwarte drzwi dla różnych form sztuki

Inauguracja rozpoczęła się w Galerii Bielskiej BWA, gdzie publiczność witała dyrektorka instytucji Agata Smalcerz. Podkreślała, że festiwal ma formułę otwartego przeglądu – to nie jedna dominująca estetyka, lecz spotkanie wielu sposobów opowiadania o świecie i o sobie.

Festiwal ma charakter otwartego przeglądu i jest spotkaniem różnych form twórczości – od malarstwa, przez fotografię i instalacje, po projekty multimedialne oraz działania performatywne.

Agata Smalcerz, dyrektorka Galerii Bielskiej BWA

Za program odpowiadało kilka środowisk i instytucji działających w mieście. Współorganizatorami były: Galeria Bielska BWA, Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, Galeria Fotografii B&B i Fundacja Centrum Fotografii oraz Związek Polskich Artystów Plastyków Okręg Bielsko-Biała. Patronat honorowy oraz rolę fundatora głównych nagród objął Prezydent Miasta Bielska-Białej.

Werdykt jury i nagrody Prezydenta Miasta Bielska-Białej

Jednym z najbardziej wyczekiwanych momentów otwarcia było ogłoszenie laureatek i laureatów Nagród Prezydenta Miasta Bielska-Białej, wyróżnień jury, nagród specjalnych oraz nagród przyznanych przez redakcje patronackie. Ogłoszenie wyników odbyło się przy bardzo licznej publiczności.

W skład jury weszli: rektor katowickiej ASP prof. Grzegorz Hańderek, dyrektorka tarnowskiej galerii BWA Ewa Łączyńska-Widz oraz redaktor „Polityki” Piotr Sarzyński. To właśnie oni zdecydowali, by – obok trzech głównych nagród – przyznać dodatkowe wyróżnienia honorowe.

Spotkaliśmy się tu naprawdę z dużą ilością dobrej sztuki. Dlatego zdecydowaliśmy się przyznać dwa wyróżnienia honorowe, żeby pulę trzech nagród głównych powiększyć jeszcze o dwie prace.

Piotr Sarzyński, „Polityka”, członek jury

Nie mogliśmy nagrodzić wszystkich, ale moim zdaniem zwycięzcami są wszyscy, którzy się znaleźli na tej wystawie. Po pierwsze dlatego, że w ogóle uprawiają sztukę, po drugie dlatego, że wierzą w sztukę.

Piotr Sarzyński, „Polityka”, członek jury

Ewa Łączyńska-Widz zwróciła uwagę, że festiwal odbywa się w roku, w którym Bielsko-Biała jest Polską Stolicą Kultury – i to sprawia, że miasto znajduje się w centrum uwagi osób zainteresowanych kulturą. Z kolei Grzegorz Hańderek nawiązał do perspektywy 2027 roku, kiedy tytuł Polskiej Stolicy Kultury przejmą Katowice.

Muszę powiedzieć, że stawiacie bardzo wysoko poprzeczkę przed 2027 rokiem.

Grzegorz Hańderek, rektor katowickiej ASP, członek jury

Główne nagrody Prezydenta Miasta Bielska-Białej przyznano w trzech wysokościach:

• 2.000 zł – Karolina Sroka za pracę Epoka litowo-jonowa, docenioną za świeże ujęcie istotnego współczesnego tematu i przedstawienie go w formie komiksu.
• 3.000 zł – duet Memorymorph (Małgorzata Łuczyna i Jacek Złoczowski) za pracę Pałac Kultury i Nauki w Warszawie – eksperymentalna wizualizacja koncepcji zmian architektonicznych w podejściu proekologicznym, wskazaną jako projekt artystyczno-badawczy otwierający nowe perspektywy myślenia o ideologicznym i architektonicznym dziedzictwie socjalizmu.
• 5.000 zł – Nikola Agnieszka Kłoda za instalację Niewidolność, która łączy emocjonalność, refleksyjność i empatię ze spójną formą konceptualną, pozostawiając szerokie pole interpretacji.

Wyróżnienia honorowe jury otrzymali: Paulina Poczęta oraz Tomasz Jędrzejko.

Laureatka głównej nagrody mówiła podczas inauguracji o temacie swojej instalacji.

Bardzo cieszę się z nagrody, a najbardziej z tego, że będziecie mogli zobaczyć tę pracę, bo porusza ona bardzo ważny temat, jakim jest choroba.

Nikola Agnieszka Kłoda, artystka

„Niewidolność” na strychu przy Rynku 27 i nagrody od mediów

Niewidolność powstała na strychu kamienicy należącej do Okręgu Bielskiego ZPAP przy Rynku 27. Po otwarciu festiwalu instalacja szybko stała się jednym z najczęściej odwiedzanych punktów programu – zainteresowanie było tak duże, że, jak informowali artyści na swoim profilu, do miejsca zaczęły przychodzić kolejne grupy osób chcących ją zobaczyć.

Podczas inauguracji wręczono też nagrody patronów medialnych, pomyślane na wzór rozwiązań znanych z Biennale Malarstwa Bielska Jesień. Wyróżnienia przyznały redakcje lokalnych tytułów:

• Gazeta Wyborcza – Igor Bryzek za pracę Żółw
• Pełna Kultura – Jacek Kućka za kolaż What are you looking at?
• kwartalnik Relacje-Interpretacje – Karolina Lefek za pracę Oblicze szowinizmu gatunkowego
• Kronika Beskidzka, Beskidzka24 – Mateusz Taranowski za plakat Quo vadis

Nagrody specjalne i zakupy do muzealnej kolekcji

Nie zabrakło również nagród specjalnych, których stawką było zaproszenie do przygotowania wystawy indywidualnej. Inez Baturo – szefowa Fundacji Centrum Fotografii i Galerii B&B – zapowiedziała taką możliwość dla Joanny Chudy, podkreślając siłę fotografii jako medium zdolnego opowiadać o aktualnej rzeczywistości. Z kolei prezes Zarządu Okręgu Związku Polskich Artystów Plastyków w Bielsku-Białej Mirosław Mikuszewski ogłosił, że wystawę w Galerii PPP zrealizuje Janusz Karbowniczek.

W Galerii Bielskiej BWA swoje prace ma pokazać również Nikola Agnieszka Kłoda – artystka badająca relacje między ciałem, pamięcią i tożsamością oraz szukająca języka dla doświadczeń niewidzialnych i pomijanych. Ta prezentacja będzie jednak w późniejszym terminie, ponieważ – jak zapowiedziała Agata Smalcerz – główną siedzibę BWA czeka remont.

Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej przyjęło jeszcze inną formę wyróżnienia: dyrektorka Iwona Purzycka zapowiedziała zakupy dzieł do muzealnej kolekcji, którą instytucja gromadzi od lat sześćdziesiątych (a być może i wcześniej). Wytypowano sześć nazwisk, a zakupy mają zostać zrealizowane w przyszłym roku.

Ponieważ muzeum od lat sześćdziesiątych, a może wcześniej, kolekcjonuje sztukę naszego środowiska plastycznego, naszą nagrodą będzie zakup dzieł sztuki do tej kolekcji. Artyści, którzy do niej trafią, znajdą się w bardzo dobrym towarzystwie, no i przejdą do historii.

Iwona Purzycka, dyrektorka Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej

Muzeum zakupi dzieła: Adama Czecha, Anny Hałat, Łukasza Klisia, Pauliny Poczętej, Katarzyny Pyki i Jarosława Stocha.

Dwa dni otwarcia: wernisaże, koncerty, silent disco i otwarte pracownie

Podczas inauguracji nie zabrakło również głosu gospodarza miasta. Prezydent Jarosław Klimaszewski dziękował artystom i instytucjom współtworzącym festiwal, a jednocześnie zwracał uwagę na frekwencję – licznie zgromadzoną publiczność potraktował jako znak rozpoznawczy Bielska-Białej w roku Polskiej Stolicy Kultury.

I to jest właśnie Bielsko-Biała. Szczycimy się tym, że sztuka wizualna ma w mieście wielu konsumentów. To efekt pracy naszych instytucji kultury od wielu lat, ale szczególnie w ostatnim czasie, kiedy ubiegaliśmy się o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury i jesteśmy Polską Stolicą Kultury.

Jarosław Klimaszewski, Prezydent Miasta Bielska-Białej

U nas na wystawy tego typu przychodzi więcej ludzi niż na koncerty disco polo - bo w ogóle ich nie organizujemy.

Jarosław Klimaszewski, Prezydent Miasta Bielska-Białej

Po wernisażu w BWA kolejne odsłony festiwalu otwierano w Zamku Sułkowskich, Galerii PPP i Galerii Fotografii B&B. O godz. 21.00 w czterech festiwalowych miejscach rozpoczęły się kameralne koncerty, a finałem wieczoru było silent disco.

Drugi dzień otwarcia przyniósł spotkania w pracowniach – w południe wybrani bielscy artyści otworzyli je dla publiczności. Po południu zaplanowano performensy Michała Bałdygi, Krzysztofa Krzysztofa (w tym Koncert na gruz i trzy koparki), Olgi Chromik i Nikoli Kłody.

Gdzie oglądać wystawy do 2 sierpnia? Lista miejsc

Festiwalowe prezentacje trwają do 2 sierpnia i rozlokowano je w kilku miejscach – część z nich ma charakter klasycznych galerii, inne działają w przestrzeni miejskiej. Najważniejsze punkty to:

• Galeria Bielska BWA
• Zamek Sułkowskich
• Galeria PPP
• Galeria B&B – tutaj pokazywane są wyłącznie fotografie
• różany ogród otaczający Willę Sixta – można tam zobaczyć dużą pracę ceramiczną Jolanty Hermy-Pasińskiej
• witryna dawnego salonu optycznego przy placu Żwirki i Wigury – Jacek Złoczowski przygotował tam Zakład aparatury zmiennej, nawiązujący do miejsca prowadzonego niegdyś przez legendarnego Bielszczanina Jana Kulkę

6. Bielski Festiwal Sztuk Wizualnych układa się w trasę, którą można przejść pieszo – od sal wystawowych po witryny i ogrody. A kto nie zdążył na dwa dni intensywnego otwarcia, nadal ma czas: do 2 sierpnia miasto zostaje sceną i galerią jednocześnie.